ROMANICO

Nesta etapa chama a atención a profileración das igrexas románicas en todo o Municipio.

Igresa de Ventosa

Ventosa forma con Órrea e Ferreiroa o trevo románico da bisbarra de Agolada.

A igrexa de Ventosa foi contruída no século XIII, e consérvase case intacta, destacando no seu interior un sepulcro curiosísimo e único pola súa iconografía,  do abade Lope de Ventosa. Tamén no interior da nave consérvanse catro  frontes completas dun precioso baldaquino, exemplo único na comarca e un dos máis fermosos de Galicia.

A igrexa de Ferreiroa, igrexa parroquial de Agolada, data do ano 1030, nela destaca a alfaia da súa Virxe sedente. Foi modificada en datas posteriores, polo que a sua fachada e canzorros son do século XIII, e o campanario do XVI.

San Andrés de Órrea, está unido na súa orixe ao Mosteiro de monxas benedictinas, do cal hoxe queda a lembranza deste antergo cenobio bieito na igrexa románica, hoxe parroquia de Órrea. Obra arquitectura dunha soa nave e abside semicircular dividida en cinco tramos. A porta principal é de dobre arquivolta con capiteis de figuras xeométricas e tímpano liso sobre mochetas de aresta. A portada lateral ábrese ao muro norte, e antes comunicaba o templo co mosteiro, e semicircular e de dobre arquivolta e tímpano liso. Na abside unha fiestra semicircular en aresta, e a beira do tellado ornamentación xeométrica.

Igrexa de Borraxeiros

A igrexa de Berredo é un monumento máis na xeografía do románico, e evoca influencias benedictinas do mosteiro de Órrea, o que pertenceu Berredo. Chama a atención pola sua abside semicircular, coas columnas exteriores substituídas por contrafortes ou bandas lombardas, frecuentes nas igrexas catalás; nesta parte conserva os canzorros e fiestra en arco, tapiada. A igrexa de Borraxeiros, conserva da súa primitiva estructura románica, do século XII, parte da fachada e os dous primeiros tramos da nave, ademais dalgúns elementos  ornamentais e anacos de columnas. A súa portada ten dous pares de columnas de dobre arquivota tórica, similar as de Órrea e Ventosa. 0 sepulcro e estatua orante que se encontra no seu presbiterio pertencente a Antonio Salgado, primeiro conde de Borraxeiros, século XIII.

A igrexa de Ramil ten claros vestixios prerrománicos e mesmo visigóticos na sua estructura. Estes elementos proceden seguramente do templo primitivo, do que se advirten as súas ruinas preto do actual, que os incorporou ao ser erguidos nos primeiros anos do século XII; ainda que ten tamén elementos gotizantes como os capiteis interiores. Polo demais a nave é de nave única, abside cadrada, fiestras abucinadas, portada de arco sobre columnas cun sobrio arco triunfal con dobre arquivolta definen o conxunto desta tosca xoia románica, obra de anónimos canteiros medievais

Concello de Agolada